آموزش تزریق در مفصل پیسوتریکترال

آنچه در این پست می‌خوانید:

• آناتومی مفصل پیسوتریکترال
• اندیکاسیون‌ها و کنتراندیکاسیون‌های تزریق
• تکنیک تزریق در مفصل پیسوتریکترال
• عوارض احتمالی و مدیریت آن‌ها
• مراقبت‌های پس از تزریق

آناتومی مفصل پیسوتریکترال

مروری بر ساختار مفصل

مفصل پیسوتریکترال (Pisotriquetral Joint) یک مفصل سینوویال کوچک اما مهم در ناحیه مچ دست است که بین استخوان پیزیفرم (Pisiform) و استخوان تریکترال (Triquetrum) قرار گرفته است. این مفصل به همراه مفصل رادیوکارپال و مفصل اینترکارپال، مسئولیت بخش قابل توجهی از حرکات مچ دست را بر عهده دارد. استخوان پیزیفرم یک استخوان سزاموئید (Sesamoid Bone) است که در تاندون فلکسور کارپی اولناریس (Flexor Carpi Ulnaris) قرار گرفته و نقش اهرمی را برای این عضله ایفا می‌کند.

اهمیت بالینی

با توجه به موقعیت آناتومیک و ارتباط این مفصل با ساختارهای حیاتی مانند عصب اولنار (Ulnar Nerve) و شریان اولنار (Ulnar Artery)، هرگونه التهاب یا آسیب در این ناحیه می‌تواند منجر به علائم دردناک و محدودیت حرکتی شود. تزریق در این مفصل نیازمند شناخت دقیق آناتومی و تکنیک صحیح برای اجتناب از آسیب به ساختارهای مجاور است.

اندیکاسیون‌ها و کنتراندیکاسیون‌های تزریق

اندیکاسیون‌ها

تزریق در مفصل پیسوتریکترال اغلب در موارد زیر اندیکاسیون دارد:

• آرتروز (استئوآرتریت) مفصل پیسوتریکترال: که می‌تواند ناشی از فرسایش غضروف، ضربه یا التهاب مزمن باشد.

• سینوویت و التهاب مفصل: در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید یا سایر بیماری‌های التهابی سیستمیک که این مفصل را درگیر می‌کنند.

• درد موضعی و محدودیت حرکتی: در صورتی که درد به این مفصل ارجاع داده شود و سایر علل رد شده باشند.

• سندرم گیر افتادگی پیزیفرم (Pisiform Impingement Syndrome): در مواردی که استخوان پیزیفرم با ساختارهای مجاور درگیر شده و ایجاد درد می‌کند.

• تزریق مواد درمانی: از جمله کورتیکواستروئیدها برای کاهش التهاب و درد، و یا PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) برای تحریک ترمیم بافت‌ها، به ویژه در موارد آرتروز و آسیب‌های غضروفی. (ایران پی آر پی – عرضه کننده کیت‌های PRP)

کنتراندیکاسیون‌ها

تزریق در مفصل پیسوتریکترال در موارد زیر کنتراندیکاسیون دارد:

• عفونت فعال در محل تزریق یا عفونت سیستمیک.

• اختلالات خونریزی دهنده کنترل نشده یا مصرف داروهای ضد انعقاد که قطع نشده‌اند.

• حساسیت شناخته شده به داروهای مورد استفاده (مانند کورتیکواستروئیدها یا بی‌حس کننده‌های موضعی).

• شکستگی حاد در ناحیه مچ دست.

• عدم همکاری بیمار.

• آسیب عصبی یا عروقی در ناحیه مورد نظر.

تکنیک تزریق در مفصل پیسوتریکترال

آمادگی قبل از تزریق

قبل از شروع، اطمینان حاصل کنید که تمامی لوازم مورد نیاز شامل:

• سوزن با گیج مناسب (معمولاً 25G یا 27G، طول 1 تا 1.5 اینچ)

• سرنگ

• داروی مورد نظر (کورتیکواستروئید، بی‌حس کننده موضعی، PRP یا سایر محصولات مانند کیت اگزوزوم اتولوگ)

• مواد ضدعفونی کننده (بتادین یا کلرهگزیدین)

• دستکش استریل

• گاز استریل

• چسب زخم

آماده باشند. بیمار باید در وضعیت راحتی قرار گیرد و مچ دست در وضعیت خنثی یا کمی فلکشن باشد تا دسترسی به مفصل تسهیل شود.

مراحل انجام تزریق

1. تشخیص محل تزریق:

   مفصل پیسوتریکترال در سمت اولنار مچ دست، در نزدیکی قاعده کف دست و در امتداد تاندون فلکسور کارپی اولناریس قابل لمس است. با حرکات فلکشن و اکستنشن مچ دست، می‌توانید استخوان پیزیفرم را که در زیر پوست حرکت می‌کند، حس کنید. نقطه تزریق معمولاً در فضای بین پیزیفرم و تریکترال، کمی دیستال و مدیال به استخوان پیزیفرم قرار دارد.

2. ضدعفونی کردن پوست:

   محل تزریق را با دقت با محلول ضدعفونی کننده تمیز کنید و اجازه دهید خشک شود.

3. بی‌حسی موضعی (اختیاری):

   در صورت نیاز و برای کاهش درد بیمار، می‌توانید از بی‌حسی موضعی با لیدوکائین 1% یا 2% استفاده کنید. تزریق بی‌حس کننده باید با دقت و به آهستگی انجام شود.

4. تزریق:

   با استفاده از تکنیک استریل، سوزن را با زاویه تقریباً 30 تا 45 درجه نسبت به سطح پوست، به سمت فضای مفصلی هدایت کنید. عمق نفوذ معمولاً کم است (حدود 0.5 تا 1 سانتی‌متر). ممکن است احساس “پاپ” کوچکی در هنگام ورود به فضای مفصلی حس شود. قبل از تزریق، آسپیراسیون (کشیدن سرنگ به عقب) را انجام دهید تا از عدم ورود سوزن به عروق خونی اطمینان حاصل کنید. در صورت عدم وجود خون، دارو را به آرامی و با فشار یکنواخت تزریق کنید.

5. خروج سوزن و پانسمان:

   پس از تزریق کامل دارو، سوزن را به آرامی خارج کرده و محل تزریق را با گاز استریل فشار دهید. سپس یک چسب زخم استریل روی محل قرار دهید.

6. استفاده از گایدانس تصویربرداری (اختیاری):

   برای افزایش دقت و ایمنی، به خصوص در مواردی که آناتومی مبهم است یا تزریق‌های قبلی موفقیت‌آمیز نبوده‌اند، می‌توان از گایدانس سونوگرافی یا فلوروسکوپی استفاده کرد. سونوگرافی به دلیل قابلیت مشاهده ساختارهای بافت نرم و عروق و اعصاب مجاور، ارجحیت دارد و ریسک عوارض را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

عوارض احتمالی و مدیریت آن‌ها

عوارض شایع

• درد موقت در محل تزریق: معمولاً خفیف است و با مصرف مسکن‌های بدون نسخه (مانند استامینوفن) و کمپرس سرد قابل کنترل است.

• تورم و کبودی: ناشی از آسیب به عروق کوچک زیر پوست که معمولاً خود به خود برطرف می‌شود.

عوارض نادر اما مهم

• عفونت: اگرچه نادر است، اما جدی‌ترین عارضه محسوب می‌شود. علائم شامل قرمزی، گرمی، تورم شدید، درد فزاینده و تب است. در صورت مشکوک شدن به عفونت، باید بلافاصله به پزشک مراجعه شود و درمان آنتی‌بیوتیکی و یا تخلیه مفصل انجام گیرد.

• آسیب به عصب اولنار: با توجه به نزدیکی این عصب به مفصل پیسوتریکترال، احتمال آسیب به آن وجود دارد که می‌تواند منجر به بی‌حسی، گزگز یا ضعف در انگشتان چهارم و پنجم شود. در صورت بروز این علائم، ارزیابی نورولوژیک و مدیریت مناسب ضروری است.

• آسیب به شریان اولنار: می‌تواند منجر به هماتوم و درد شدید شود. آسپیراسیون قبل از تزریق به کاهش این ریسک کمک می‌کند.

• آتروفی چربی زیر پوستی (در تزریق کورتیکواستروئید): در صورت تزریق مکرر یا سطحی کورتیکواستروئید، ممکن است آتروفی چربی و تغییر رنگ پوست در محل تزریق رخ دهد.

• تزریق داخل تاندونی: تزریق اشتباه به تاندون فلکسور کارپی اولناریس می‌تواند منجر به ضعف یا پارگی تاندون شود. استفاده از گایدانس تصویربرداری این ریسک را کاهش می‌دهد.

مراقبت‌های پس از تزریق

توصیه‌های عمومی

• استراحت: توصیه می‌شود بیمار به مدت 24 تا 48 ساعت از فعالیت سنگین با مچ دست خودداری کند.

• کمپرس سرد: استفاده از کمپرس سرد بر روی محل تزریق می‌تواند به کاهش درد و تورم کمک کند.

• داروهای مسکن: در صورت نیاز، بیمار می‌تواند از مسکن‌های بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کند.

• نظارت بر علائم: به بیمار آموزش داده شود که در صورت بروز علائمی مانند قرمزی شدید، تورم فزاینده، تب، درد غیرقابل تحمل یا علائم عصبی (بی‌حسی، ضعف)، بلافاصله به پزشک مراجعه کند.

• فیزیوتراپی: در برخی موارد، به خصوص پس از تزریق PRP یا در مواجهه با آرتروز، ممکن است فیزیوتراپی برای بهبود دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف مفصل توصیه شود.

پیگیری

بیمار باید برای پیگیری و ارزیابی اثربخشی تزریق و بررسی عوارض احتمالی، مجدداً ویزیت شود. زمان ویزیت بعدی بستگی به نوع داروی تزریق شده و وضعیت بالینی بیمار دارد.

ایران پی آر پی، با ارائه کیت‌های PRP با کیفیت بالا، کیت اگزوزوم اتولوگ و کیت PRF، به پزشکان در ارائه بهترین درمان‌های بازسازی‌کننده کمک می‌کند.