آموزش تزریق تریگر پوینت برای رفع درد عضلانی
آنچه در این پست میخوانید:
- مقدمهای بر سندرم درد میوفاشیال و تریگر پوینت
- آناتومی و فیزیولوژی تریگر پوینتها
- اندیکاسیونها و کنترااندیکاسیونهای تزریق تریگر پوینت
- تکنیک گام به گام تزریق تریگر پوینت
- عوارض احتمالی و مدیریت آنها
- مراقبتهای پس از تزریق
- نقش محصولات پیشرفته در درمان درد (ایران پی آر پی)
مقدمهای بر سندرم درد میوفاشیال و تریگر پوینت
سندرم درد میوفاشیال (MPS) یک بیماری شایع است که با درد منطقهای، حساسیت و سفتی در عضلات اسکلتی مشخص میشود. ویژگی اصلی MPS، حضور نقاط ماشهای (Trigger Points) است. تریگر پوینتها نقاطی بسیار حساس و تحریکپذیر در باندهای سفت شده عضلانی هستند که در لمس دردناک بوده و میتوانند منجر به درد ارجاعی به سایر نقاط بدن شوند. این نقاط میتوانند در اثر آسیبهای مکرر، وضعیتهای نامناسب بدنی، استرس یا ضربه ایجاد شوند و منجر به محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی بیماران گردند. تزریق تریگر پوینت (Trigger Point Injection – TPI) یکی از مؤثرترین روشهای درمانی برای غیرفعال کردن این نقاط و تسکین درد است که به دلیل سادگی، ایمنی و اثربخشی بالا، به طور گستردهای توسط پزشکان مورد استفاده قرار میگیرد.
آناتومی و فیزیولوژی تریگر پوینتها
آناتومی محل تزریق
تریگر پوینتها معمولاً در مرکز شکمچه عضلانی یا در نزدیکی محل اتصال عضله به تاندون یافت میشوند. این نقاط به صورت یک ندول سفت و حساس در باند کشیده شده عضله قابل لمس هستند. شناسایی دقیق تریگر پوینت از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا تزریق باید مستقیماً در این نقطه انجام شود تا حداکثر اثربخشی را داشته باشد. رایجترین عضلات درگیر شامل عضلات گردن (مانند استرنوکلیدوماستوئید، تراپزیوس)، شانه (مانند دلتوئید، سوپرااسپیناتوس)، کمر (مانند مولتی فیدوس، کوادراتوس لومبوروم) و اندامها هستند. آناتومی سطحی و عمقی ناحیه مورد نظر، از جمله موقعیت عروق و اعصاب اصلی، باید به خوبی شناخته شود تا از آسیب به آنها جلوگیری شود.
فیزیولوژی تریگر پوینتها
تریگر پوینتها در نتیجه انقباض پایدار و غیرطبیعی سارکومرهای عضلانی ایجاد میشوند که منجر به کاهش جریان خون موضعی، ایسکمی و تجمع مواد التهابی (مانند برادیکینین، سروتونین، هیستامین، پروستاگلاندینها) میگردد. این مواد التهابی گیرندههای درد را تحریک کرده و باعث ایجاد درد موضعی و ارجاعی میشوند. تزریق مواد مختلف (مانند بیحسکننده موضعی، سالین، یا حتی سوزن خشک) به تریگر پوینت، با مکانیسمهای مختلفی از جمله شکستن چرخه درد-اسپاسم، شستشوی مواد التهابی و ایجاد یک پاسخ التهابی کنترل شده، به غیرفعال کردن تریگر پوینت و تسکین درد کمک میکند.
اندیکاسیونها و کنترااندیکاسیونهای تزریق تریگر پوینت
اندیکاسیونها
تزریق تریگر پوینت در موارد زیر اندیکاسیون دارد:
- سندرم درد میوفاشیال مزمن و حاد
- دردهای عضلانی ناشی از کشیدگی، اسپاسم یا آسیب
- سردردهای تنشی و میگرنهای مرتبط با تریگر پوینتهای گردنی
- دردهای گردن، شانه، کمر و لگن ناشی از تریگر پوینت
- فیبرومیالژیا (به عنوان درمان کمکی)
- دردهای ارجاعی از تریگر پوینتها
- محدودیت حرکتی ناشی از درد و سفتی عضلانی
کنترااندیکاسیونها
تزریق تریگر پوینت در موارد زیر کنترااندیکاسیون دارد:
- عفونت فعال در محل تزریق
- اختلالات انعقادی شدید یا مصرف داروهای ضد انعقاد (بدون قطع یا تنظیم دوز)
- حساسیت شناخته شده به ماده تزریقی (به عنوان مثال، لیدوکائین)
- بارداری (در برخی موارد با احتیاط)
- بیماریهای عصبی-عضلانی پیشرفته (مانند میاستنی گراویس)
- وجود پروتز یا ایمپلنت در مسیر تزریق
- عدم همکاری بیمار
تکنیک گام به گام تزریق تریگر پوینت
آمادگی قبل از تزریق
قبل از شروع تزریق، باید یک ارزیابی کامل از بیمار شامل تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی و شناسایی دقیق تریگر پوینتها انجام شود. بیمار باید در مورد روند تزریق، مزایا، خطرات و مراقبتهای پس از آن توجیه شود و رضایت آگاهانه از او اخذ گردد. منطقه تزریق باید با محلول ضدعفونی کننده مناسب (مانند الکل یا بتادین) تمیز شود. مواد لازم شامل سوزن (معمولاً گیج 22 تا 27 و طول 1 تا 1.5 اینچ، بسته به عمق عضله)، سرنگ، ماده تزریقی (مانند لیدوکائین 1% یا 0.5%، بوپیواکائین 0.25%، سالین نرمال)، دستکش استریل و گاز استریل آماده باشند.
مراحل انجام تزریق
- پوزیشندهی بیمار: بیمار باید در وضعیتی راحت و مناسب قرار گیرد که عضله مورد نظر در حالت استراحت و شل باشد.
- لمس و شناسایی تریگر پوینت: با استفاده از تکنیک لمس پینسر (Pincer Palpation) یا لمس مسطح (Flat Palpation)، تریگر پوینت به دقت شناسایی و علامتگذاری میشود. لمس تریگر پوینت باید باعث ایجاد درد موضعی و یا درد ارجاعی شود و ممکن است یک پاسخ پرشی (Twitch Response) نیز مشاهده شود.
- ورود سوزن: سوزن به صورت عمود یا با زاویه کم (بسته به عمق عضله) به سمت تریگر پوینت وارد میشود. در هنگام ورود سوزن به تریگر پوینت، بیمار ممکن است یک درد تیز و یا یک پاسخ پرشی را تجربه کند.
- تزریق ماده: پس از اطمینان از قرارگیری صحیح سوزن (با آسپیراسیون برای اطمینان از عدم ورود به عروق خونی)، 0.5 تا 2 میلیلیتر از ماده تزریقی به آرامی تزریق میشود. در برخی موارد، تکنیک “فنینگ” (Fanning) یا “پیستونینگ” (Pistoning) برای پوشش دادن کل ناحیه تریگر پوینت و باندهای سفت شده اطراف آن استفاده میشود.
- خروج سوزن و فشار: سوزن به آرامی خارج شده و فشار ملایمی به مدت چند دقیقه بر روی محل تزریق اعمال میشود تا از هماتوم جلوگیری شود.
عوارض احتمالی و مدیریت آنها
عوارض شایع
- درد و کبودی در محل تزریق: شایعترین عارضه است که معمولاً خفیف بوده و با کمپرس سرد و داروهای مسکن OTC قابل کنترل است.
- خونریزی یا هماتوم: معمولاً خفیف است و با فشار مستقیم بر محل تزریق قابل کنترل است.
- وازوواگال سنکوپ: به دلیل اضطراب یا درد، بیمار ممکن است دچار افت فشار خون و غش شود. بیمار باید در وضعیت سوپاین قرار گیرد و پاهای او بالا نگه داشته شود.
عوارض نادر اما جدی
- پنوموتوراکس: در تزریقات نزدیک به قفسه سینه (مانند عضلات گردن یا بالای کمر)، احتمال ورود سوزن به پلور و ایجاد پنوموتوراکس وجود دارد. این عارضه با تنگی نفس، درد قفسه سینه و سرفه خشک مشخص میشود و نیاز به ارجاع فوری به اورژانس دارد.
- آسیب عصبی یا عروقی: در صورت عدم رعایت آناتومی و تکنیک صحیح، ممکن است به اعصاب یا عروق مجاور آسیب وارد شود. این عارضه میتواند منجر به درد، بیحسی، ضعف یا خونریزی شدید شود.
- عفونت: با رعایت اصول استریلیزاسیون، این عارضه بسیار نادر است. در صورت بروز علائم عفونت (قرمزی، تورم، گرمی، درد شدید، تب)، نیاز به درمان آنتیبیوتیکی است.
- واکنش آلرژیک به ماده تزریقی: به ندرت اتفاق میافتد اما میتواند از کهیر تا آنافیلاکسی متغیر باشد. باید فوراً اقدامات درمانی اورژانسی انجام شود.
مراقبتهای پس از تزریق
پس از تزریق، بیمار باید برای مدت کوتاهی (15-30 دقیقه) تحت نظر باشد. توصیه میشود که بیمار از انجام فعالیتهای سنگین و ورزش برای 24 تا 48 ساعت اول خودداری کند. استفاده از کمپرس گرم یا سرد (بسته به ترجیح بیمار و پاسخ به درمان) میتواند به تسکین درد و کاهش کبودی کمک کند. ممکن است پزشک فیزیوتراپی یا تمرینات کششی خاصی را برای بیمار تجویز کند تا به بهبود طولانیمدت و جلوگیری از عود تریگر پوینتها کمک شود. در صورت بروز هرگونه عارضه غیرعادی یا تشدید درد، بیمار باید فوراً با پزشک خود تماس بگیرد.
نقش محصولات پیشرفته در درمان درد (ایران پی آر پی)
در سالهای اخیر، استفاده از روشهای درمانی مبتنی بر سلولهای خودی بیمار، مانند پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)، در درمان دردهای اسکلتی-عضلانی و تریگر پوینتها رو به افزایش است. PRP حاوی فاکتورهای رشد متعددی است که میتوانند به ترمیم بافت آسیبدیده، کاهش التهاب و تسکین درد کمک کنند. شرکت “ایران پی آر پی” به عنوان عرضه کننده پیشرو در زمینه کیتهای PRP، کیتهای اگزوزوم اتولوگ و کیتهای PRF، راهکارهای نوینی را برای درمانهای بازساختی و مدیریت درد ارائه میدهد. استفاده از این محصولات در کنار تزریق تریگر پوینت، میتواند به بهبود نتایج درمانی، تسریع روند بهبودی و افزایش رضایت بیماران کمک کند. این محصولات با تحریک فرآیندهای طبیعی ترمیم بدن، به پایداری نتایج درمانی و کاهش نیاز به مداخلات مکرر کمک میکنند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد محصولات ایران پی آر پی و کاربردهای آنها در درمان درد، میتوانید با کارشناسان ما تماس بگیرید.
