نحوه تزریق در مفصل رادیو اولنار

آنچه در این پست می‌خوانید

• مقدمه: اهمیت تزریق در مفصل رادیو اولنار
• آناتومی کاربردی مفصل رادیو اولنار برای تزریق
• اندیکاسیون‌ها و کنتراندیکاسیون‌ها
• آماده‌سازی بیمار و تجهیزات
• تکنیک تزریق در مفصل رادیو اولنار
• عوارض احتمالی و مدیریت آن‌ها
• مراقبت‌های پس از تزریق

مقدمه: اهمیت تزریق در مفصل رادیو اولنار

مفصل رادیو اولنار (Radioulnar Joint) از دو بخش تشکیل شده است: مفصل رادیو اولنار پروگزیمال (PRUJ) که در آرنج قرار دارد، و مفصل رادیو اولنار دیستال (DRUJ) که در مچ دست قرار گرفته است. این دو مفصل به همراه یکدیگر، امکان حرکات پروناژ (چرخش ساعد به داخل) و سوپیناسیون (چرخش ساعد به خارج) را فراهم می‌کنند که برای بسیاری از فعالیت‌های روزمره، از جمله چرخش دست برای گرفتن اشیاء یا استفاده از ابزار، حیاتی هستند. درد و ناتوانی در این مفاصل می‌تواند ناشی از آرتروز (پس از تروما یا آرتریت التهابی)، سینوویت، یا آسیب به ساختارهای مرتبط مانند کمپلکس فیبروکارتلاژ سه‌گوش (TFCC) در DRUJ باشد. تزریق داخل مفصلی کورتیکواستروئیدها، اسید هیالورونیک، و اخیراً فرآورده‌های اتولوگ مانند PRP و اگزوزوم، می‌تواند در مدیریت درد و التهاب این مفاصل نقش موثری ایفا کند.

آناتومی کاربردی مفصل رادیو اولنار برای تزریق

مفصل رادیو اولنار دیستال (DRUJ)

این مفصل در مچ دست، بین سر استخوان اولنا (زند زیرین) و بریدگی اولنار استخوان رادیوس (زند زبرین) قرار دارد. این مفصل به همراه کمپلکس فیبروکارتلاژ سه‌گوش (TFCC) که شامل دیسک مفصلی و رباط‌های متعدد است، پایداری و عملکرد مچ دست را تامین می‌کند. DRUJ یک مفصل پیووت (محوری) است که امکان چرخش رادیوس حول اولنا را فراهم می‌کند.

لندمارک‌های مهم برای DRUJ:

• سر اولنا: برجستگی استخوانی قابل لمس در قسمت پشتی و داخلی مچ دست.
• استخوان رادیوس: قسمت دیستال (انتهایی) آن در کنار سر اولنا قرار دارد.
• دورسوم تیبرکل رادیوس (لیستر): یک برجستگی کوچک در قسمت پشتی رادیوس که می‌تواند به عنوان راهنما به کار رود.

ساختارهای حیاتی مجاور DRUJ:

• تاندون‌ها: تاندون‌های اکستنسور مچ دست و انگشتان در مجاورت مفصل قرار دارند.
• اعصاب: شاخه‌های حسی عصب اولنار و رادیال در این ناحیه.

مفصل رادیو اولنار پروگزیمال (PRUJ)

این مفصل در آرنج، بین سر استخوان رادیوس و بریدگی رادیال استخوان اولنا قرار دارد. رباط حلقوی (Annular Ligament) سر رادیوس را در جای خود نگه می‌دارد و به پایداری این مفصل کمک می‌کند.

لندمارک‌های مهم برای PRUJ:

• اپی‌کوندیل خارجی هومروس: برجستگی استخوانی در قسمت خارجی آرنج.
• سر رادیوس: در زیر اپی‌کوندیل خارجی و کمی دیستال‌تر از آن قابل لمس است و در حین حرکات پروناژ/سوپیناسیون می‌چرخد.
• اولکرانون: نوک استخوان اولنا در قسمت خلفی آرنج.

ساختارهای حیاتی مجاور PRUJ:

• عصب رادیال: در نزدیکی این مفصل، به ویژه در سمت قدامی-جانبی، عبور می‌کند.
• عروق: عروق کوچک در اطراف مفصل.

تزریق در هر دو مفصل رادیو اولنار معمولاً تحت هدایت اولتراسوند انجام می‌شود تا از دقت بالا و جلوگیری از آسیب به ساختارهای مجاور اطمینان حاصل شود.

اندیکاسیون‌ها و کنتراندیکاسیون‌ها

اندیکاسیون‌ها

• آرتروز مفصل رادیو اولنار (دیستال یا پروگزیمال)، به ویژه پس از تروما (مانند شکستگی مونتژیا یا گالئاتزی).
• آرتریت التهابی (مانند آرتریت روماتوئید) موثر بر این مفاصل.
• سینوویت مفصل رادیو اولنار.
• درد و محدودیت حرکتی در پروناژ/سوپیناسیون ساعد.
• درد مرتبط با آسیب TFCC در DRUJ.
• استفاده از فرآورده‌های اتولوگ (PRP، اگزوزوم) برای بهبود ترمیم و کاهش درد در آرتروز یا آسیب‌های مزمن این مفاصل.

کنتراندیکاسیون‌ها

• عفونت فعال در محل تزریق یا عفونت سیستمیک.
• کوآگولوپاتی شدید یا مصرف داروهای ضد انعقاد (نیاز به ارزیابی دقیق ریسک و بنفیت).
• حساسیت شناخته شده به هر یک از اجزای داروی تزریقی.
• شکستگی حاد یا آسیب شدید به بافت در محل تزریق.
• کنتراندیکاسیون‌های خاص برای هر نوع داروی تزریقی (مثلاً دیابت کنترل نشده برای کورتیکواستروئیدها).
• عدم همکاری بیمار.

آماده‌سازی بیمار و تجهیزات

آماده‌سازی بیمار

بیمار باید به طور کامل از روند تزریق، فواید، خطرات و مراقبت‌های پس از آن آگاه شود و رضایت‌نامه آگاهانه را امضا کند. برای تزریق DRUJ، بیمار در وضعیت نشسته با ساعد روی میز قرار می‌گیرد. برای PRUJ، بیمار در وضعیت نشسته یا خوابیده به پشت با آرنج خم شده قرار می‌گیرد. وضعیت‌دهی مناسب برای دسترسی آسان به مفصل و بهینه‌سازی دید اولتراسوند ضروری است.

تجهیزات مورد نیاز

• دستگاه اولتراسوند با پروب خطی (Linear probe) با فرکانس بالا (معمولاً 7-15 MHz)
• ژل اولتراسوند استریل
• سوزن‌های ظریف (معمولاً 25-27 گیج، 2.5-4 سانتی‌متر)
• سرنگ‌های استریل (1 میلی‌لیتر یا 3 میلی‌لیتر)
• داروی تزریقی (کورتیکواستروئید، اسید هیالورونیک، PRP، اگزوزوم، PRF)
• محلول ضدعفونی‌کننده پوست (مثل کلرهگزیدین یا پوویدون آیوداین)
• دستکش استریل، درپ‌های استریل
• پانسمان استریل
• لیدوکائین 1% یا 2% برای بی‌حسی موضعی
• در صورت نیاز: کیت PRP، کیت اگزوزوم اتولوگ، کیت PRF (محصولات ایران پی آر پی)

تکنیک تزریق در مفصل رادیو اولنار

تزریق در هر دو مفصل رادیو اولنار به دلیل اندازه کوچک و مجاورت با ساختارهای مهم، بهتر است تحت هدایت اولتراسوند انجام شود.

تکنیک تزریق در مفصل رادیو اولنار دیستال (DRUJ) با اولتراسوند:

1. مشخص کردن آناتومی:
   • بیمار در وضعیت نشسته با ساعد روی میز و مچ دست در وضعیت خنثی یا کمی پروناژ.
   • پروب خطی را به صورت عرضی (Transverse) روی قسمت پشتی مچ دست، درست پروگزیمال به سر اولنا قرار دهید.
   • سر اولنا و بریدگی اولنار رادیوس را شناسایی کنید. فضای مفصلی DRUJ به صورت یک شکاف هیپواکو بین این دو استخوان دیده می‌شود.
   • تاندون‌های اکستنسور و ساختارهای عروقی-عصبی را شناسایی کنید.
2. آماده‌سازی استریل:
   • پوست محل تزریق را با محلول ضدعفونی‌کننده به دقت تمیز کنید.
   • با استفاده از درپ‌های استریل، یک میدان استریل ایجاد کنید.
   • دستکش استریل بپوشید و ژل اولتراسوند استریل را روی پوست اعمال کنید.
3. بی‌حسی موضعی:
   • مقدار کمی لیدوکائین 1% یا 2% را با یک سوزن ظریف (مثلاً 27 گیج) به صورت زیر جلدی در محل ورود سوزن تزریق کنید.
4. ورود سوزن و تزریق:
   • سوزن (معمولاً 25-27 گیج) را با رویکرد در صفحه (In-plane) یا خارج از صفحه (Out-of-plane) وارد کنید. رویکرد In-plane (که تمام مسیر سوزن در تصویر اولتراسوند قابل مشاهده است) به دلیل ایمنی بیشتر ارجح است.
   • سوزن را به آرامی و تحت مشاهده مستقیم اولتراسوند به سمت فضای مفصلی DRUJ هدایت کنید.
   • نوک سوزن باید به فضای مفصلی برسد.
   • پس از رسیدن نوک سوزن به فضای مفصلی، آسپیراسیون را انجام دهید تا از عدم ورود به رگ خونی اطمینان حاصل شود.
   • داروی تزریقی (کورتیکواستروئید، اسید هیالورونیک، PRP، اگزوزوم یا PRF از محصولات ایران پی آر پی) را به آرامی تزریق کنید. انتشار مایع تزریقی در فضای مفصلی باید با اولتراسوند قابل مشاهده باشد.
   • پس از تزریق، سوزن را به آرامی خارج کرده و با یک پنبه استریل فشار ملایمی روی محل وارد کنید.
   • محل تزریق را با پانسمان استریل بپوشانید.

تکنیک تزریق در مفصل رادیو اولنار پروگزیمال (PRUJ) با اولتراسوند:

1. مشخص کردن آناتومی:
   • بیمار در وضعیت نشسته با آرنج خم شده (حدود 90 درجه) و ساعد در وضعیت خنثی.
   • پروب خطی را به صورت عرضی (Transverse) یا طولی (Longitudinal) در قسمت جانبی آرنج، درست دیستال به اپی‌کوندیل خارجی هومروس و پروگزیمال به سر رادیوس قرار دهید.
   • سر رادیوس و بریدگی رادیال اولنا را شناسایی کنید. فضای مفصلی PRUJ به صورت یک شکاف هیپواکو بین این دو استخوان دیده می‌شود.
   • عصب رادیال را که در نزدیکی این مفصل عبور می‌کند، شناسایی و از آن اجتناب کنید.
2. مراحل استریل‌سازی و بی‌حسی: مشابه DRUJ.
3. ورود سوزن و تزریق:
   • سوزن (معمولاً 25-27 گیج) را با رویکرد در صفحه (In-plane) وارد کنید.
   • سوزن را به آرامی و تحت مشاهده مستقیم اولتراسوند به سمت فضای مفصلی PRUJ هدایت کنید.
   • نوک سوزن باید به فضای مفصلی برسد.
   • آسپیراسیون انجام دهید.
   • داروی تزریقی را به آرامی تزریق کنید و انتشار آن را مشاهده کنید.
   • سوزن را خارج کرده و پانسمان کنید.

عوارض احتمالی و مدیریت آن‌ها

تزریق در مفاصل رادیو اولنار به طور کلی ایمن است، اما عوارض احتمالی شامل موارد زیر است:

• درد یا ناراحتی موقت: شایع‌ترین عارضه است و معمولاً با کمپرس سرد و مسکن‌های OTC قابل کنترل است.
• هماتوم یا کبودی: ممکن است در محل تزریق رخ دهد.
• عفونت: نادر است اما جدی. رعایت دقیق اصول استریلیزاسیون برای جلوگیری از آن حیاتی است.
• آسیب عصبی: سوراخ شدن یا تحریک اعصاب مجاور (مانند عصب رادیال در PRUJ یا شاخه‌های حسی اولنار/رادیال در DRUJ) می‌تواند منجر به بی‌حسی موقت، درد یا ضعف شود. هدایت اولتراسوند به کاهش این خطر کمک می‌کند.
• آسیب تاندونی: سوراخ شدن یا تحریک تاندون‌های مجاور.
• فلاغ (Flare) پس از تزریق PRP یا اگزوزوم: ممکن است در ساعات اولیه پس از تزریق فرآورده‌های اتولوگ، به دلیل پاسخ التهابی اولیه، افزایش درد وجود داشته باشد که معمولاً موقتی است.

مدیریت عوارض نیازمند آگاهی کامل پزشک از آن‌ها، توانایی تشخیص و درمان به موقع است. آموزش جامع بیمار در مورد علائم هشداردهنده پس از تزریق بسیار مهم است.

مراقبت‌های پس از تزریق

• استراحت نسبی: توصیه می‌شود که بیمار برای 24 تا 48 ساعت پس از تزریق، از فعالیت‌های سنگین و حرکات شدید پروناژ/سوپیناسیون در ساعد خودداری کند.
• کمپرس سرد: استفاده از کمپرس سرد در محل تزریق برای کاهش درد و تورم در ساعات اولیه پس از تزریق مفید است.
• مسکن: در صورت نیاز، مسکن‌های بدون نسخه مانند استامینوفن می‌توانند برای کنترل درد استفاده شوند.
• پرهیز از NSAIDs: در تزریقات PRP و اگزوزوم، توصیه می‌شود از مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) برای حداقل 1-2 هفته پرهیز شود، زیرا ممکن است در روند ترمیم طبیعی تداخل ایجاد کنند.
• بازگشت تدریجی به فعالیت: پس از کاهش درد اولیه، بیمار می‌تواند به تدریج به فعالیت‌های عادی بازگردد.
• فیزیوتراپی: در برخی موارد، تمرینات توانبخشی برای بهبود دامنه حرکتی و قدرت ساعد و مچ دست توصیه می‌شود.
• پیگیری: بیمار باید برای ارزیابی اثربخشی درمان و بررسی هرگونه عارضه احتمالی، پیگیری شود.

ایران پی آر پی، با ارائه کیت‌های PRP، کیت اگزوزوم اتولوگ و کیت PRF، به پزشکان کمک می‌کند تا با بهره‌گیری از آخرین دستاوردهای پزشکی بازساختی، نتایج درمانی بهتری را برای بیماران مبتلا به مشکلات مفاصل رادیو اولنار به ارمغان آورند. این محصولات با تحریک فرآیندهای ترمیمی طبیعی بدن، به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک می‌کنند و استفاده ایمن از آن‌ها در کنار تکنیک‌های هدایت‌شده، کلید موفقیت در درمان است.