“`html

روش تزریق برای درد میگرن + نکات مهم

آنچه در این پست می‌خوانید:

• مقدمه: تزریقات در مدیریت میگرن
• اندیکاسیون‌ها و کنتراندیکاسیون‌های تزریقات میگرن
• آناتومی و محل‌های تزریق رایج
• تکنیک‌های تزریق برای میگرن
• عوارض احتمالی و مدیریت آن‌ها
• مراقبت‌های پس از تزریق
• نقش PRP، اگزوزوم و PRF در آینده درمان میگرن

مقدمه: تزریقات در مدیریت میگرن

درد میگرن، به عنوان یک اختلال عصبی پیچیده و ناتوان‌کننده، چالش‌های درمانی متعددی را برای پزشکان و بیماران ایجاد می‌کند. در کنار درمان‌های دارویی خوراکی و پیشگیرانه، تزریقات موضعی و سیستمیک نقش فزاینده‌ای در کنترل حملات حاد و پیشگیری از میگرن مزمن ایفا می‌کنند. این مقاله به بررسی جامع روش‌های تزریق، ملاحظات آناتومیک، تکنیک‌ها، عوارض و مراقبت‌های پس از تزریق در مدیریت درد میگرن می‌پردازد و همچنین به پتانسیل محصولات نوین مانند کیت‌های PRP، اگزوزوم اتولوگ و PRF از برند ایران پی آر پی در این زمینه اشاره خواهد کرد.

اندیکاسیون‌ها و کنتراندیکاسیون‌های تزریقات میگرن

اندیکاسیون‌ها:

• میگرن مزمن: بیماران با ۱۵ روز یا بیشتر سردرد در ماه که حداقل ۸ روز آن ویژگی‌های میگرن را دارد و به درمان‌های پیشگیرانه خوراکی پاسخ مناسبی نداده‌اند.
• حملات حاد میگرن: در مواردی که درمان‌های خوراکی مؤثر نیستند یا بیمار قادر به مصرف دارو به دلیل تهوع و استفراغ نیست.
• میگرن مقاوم به درمان: بیمارانی که به چندین خط درمانی پاسخ نداده‌اند.
• سردردهای تنشی مزمن: در برخی موارد، تزریق می‌تواند در کاهش سردردهای تنشی همراه با میگرن نیز مؤثر باشد.

کنتراندیکاسیون‌ها:

• حساسیت شناخته شده به ماده تزریقی: از جمله بوتولینوم توکسین (بوتاکس)، بی‌حس‌کننده‌های موضعی یا استروئیدها.
• عفونت در محل تزریق: خطر گسترش عفونت وجود دارد.
• اختلالات عصبی عضلانی: مانند میاستنی گراویس یا سندرم ایتون-لامبرت (برای بوتولینوم توکسین).
• بارداری و شیردهی: به دلیل کمبود داده‌های کافی، معمولاً توصیه نمی‌شود، مگر در موارد ضروری و با ارزیابی دقیق ریسک-فایده.
• مصرف داروهای رقیق‌کننده خون: نیاز به ارزیابی دقیق و شاید قطع موقت دارو با مشورت پزشک مربوطه.
• اختلالات انعقادی شدید.

آناتومی و محل‌های تزریق رایج

شناخت دقیق آناتومی عضلات و اعصاب ناحیه سر و گردن برای انجام تزریقات مؤثر و ایمن در درمان میگرن ضروری است. محل‌های تزریق بسته به نوع ماده تزریقی و هدف درمانی متفاوت هستند.

محل‌های تزریق بوتولینوم توکسین (BoNT-A):

تزریق BoNT-A معمولاً در ۷ ناحیه عضلانی خاص در سر و گردن انجام می‌شود که شامل ۳۱ تا ۳۹ نقطه تزریق است. این نقاط به گونه‌ای انتخاب می‌شوند که عضلات درگیر در پاتوژنز میگرن و سردردهای تنشی را هدف قرار دهند.

• عضلات فرونتالیس (پیشانی): ۲-۵ نقطه در هر طرف، حدود ۱.۵ سانتی‌متر بالای لبه سوپرااربیتال و ۱.۵ سانتی‌متر مدیال به خط میدپوپیلاری.
• عضلات کوروگیتور (اخم): ۱ نقطه در هر طرف، در ناحیه داخلی ابرو.
• عضلات پروکروس (بینی): ۱ نقطه در ناحیه بین ابروها.
• عضلات تمپورالیس (گیجگاهی): ۳-۵ نقطه در هر طرف، در ناحیه گیجگاهی، بالای قوس زیگوماتیک و در طول خط مو.
• عضلات اکسیپیتالیس (پشت سر): ۳-۵ نقطه در هر طرف، در ناحیه پشت سر، بالای خط نوکال.
• عضلات سرویکال پاراسپاینال (گردن): ۳-۵ نقطه در هر طرف، در ناحیه پاراسپاینال گردن، در سطح C2-C5.
• عضلات تراپزیوس (شانه): ۳-۵ نقطه در هر طرف، در قسمت فوقانی عضله تراپزیوس.

نکات آناتومیک مهم:

• عروق و اعصاب: از تزریق مستقیم در مسیر عروق خونی بزرگ و اعصاب مهم (مانند عصب فاسیال در ناحیه پیشانی) خودداری شود.
• عمق تزریق: تزریقات معمولاً داخل عضلانی (IM) هستند و عمق سوزن باید متناسب با ضخامت عضله باشد تا از آسیب به ساختارهای عمیق‌تر جلوگیری شود.

بلوک‌های عصبی (Nerve Blocks):

بلوک‌های عصبی معمولاً شامل تزریق بی‌حس‌کننده موضعی (مانند لیدوکائین یا بوپیواکائین) و گاهی استروئید (مانند تریامسینولون) اطراف اعصاب خاص هستند.

• عصب اکسیپیتال بزرگ (Greater Occipital Nerve – GON): شایع‌ترین بلوک عصبی برای میگرن. این عصب از میان عضلات زیر اکسیپیتال عبور می‌کند و در حدود ۲-۳ سانتی‌متر جانبی و ۲-۳ سانتی‌متر پایینی برجستگی اکسیپیتال خارجی قابل لمس است. تزریق در این ناحیه باید با دقت انجام شود تا از تزریق داخل عروقی یا آسیب به شریان اکسیپیتال جلوگیری شود.
• عصب سوپرااربیتال و سوپراتروکلئار: برای سردردهای پیشانی. تزریق در امتداد لبه سوپرااربیتال.

تکنیک‌های تزریق برای میگرن

رعایت دقیق تکنیک‌های تزریق برای اثربخشی و ایمنی اقدامات درمانی ضروری است.

آماده‌سازی:

• رضایت آگاهانه: توضیح کامل روند، فواید، ریسک‌ها و عوارض احتمالی به بیمار و اخذ رضایت کتبی.
• موقعیت بیمار: معمولاً بیمار در حالت نشسته یا خوابیده به پشت قرار می‌گیرد.
• ضدعفونی: تمیز کردن کامل محل‌های تزریق با محلول ضدعفونی‌کننده (مانند الکل ۷۰% یا کلرهگزیدین).
• آماده‌سازی دارو: آماده‌سازی دوز صحیح دارو (BoNT-A، بی‌حس‌کننده موضعی، استروئید) با رعایت اصول استریل.
• انتخاب سوزن: معمولاً از سوزن‌های گیج ۳۰ یا ۳۱ برای BoNT-A و سوزن‌های گیج ۲۵-۲۷ برای بلوک‌های عصبی استفاده می‌شود.

تکنیک تزریق بوتولینوم توکسین (BoNT-A):

پروتکل PREEMPT (Phase 3 Research Evaluating Migraine Prophylaxis Therapy) استاندارد طلایی تزریق BoNT-A برای میگرن مزمن است.

1. تعیین نقاط تزریق: با استفاده از نشانگرهای آناتومیک و در صورت نیاز لمس عضلات.
2. تزریق داخل عضلانی: سوزن را با زاویه ۹۰ درجه (یا کمی مایل در نواحی حساس) وارد عضله کنید.
3. آسپیراسیون: قبل از تزریق، آسپیراسیون ملایم برای اطمینان از عدم ورود به رگ خونی انجام شود.
4. تزریق آهسته: دارو را به آرامی تزریق کنید.
5. تعداد و دوز: مجموع دوز BoNT-A در پروتکل PREEMPT ۱۵۵ تا ۱۹۵ واحد است که در ۳۱ تا ۳۹ نقطه تزریق می‌شود.

تکنیک بلوک عصب اکسیپیتال بزرگ (GON Block):

1. شناسایی محل: لمس برجستگی اکسیپیتال خارجی و حرکت ۲-۳ سانتی‌متر جانبی و ۲-۳ سانتی‌متر پایینی تا محل لمس شریان اکسیپیتال (نبض). عصب در نزدیکی این شریان قرار دارد.
2. تزریق: سوزن را با زاویه تقریباً ۳۰-۴۵ درجه وارد پوست کنید و به سمت عصب حرکت دهید. ممکن است احساس “پاپ” هنگام عبور از فاشیا یا احساس پارستزی در ناحیه توزیع عصب (پشت سر و پوست سر) گزارش شود که نشان‌دهنده نزدیکی به عصب است.
3. آسپیراسیون: آسپیراسیون برای اطمینان از عدم ورود به رگ خونی بسیار حیاتی است.
4. تزریق دارو: تزریق ۲-۴ میلی‌لیتر از محلول بی‌حس‌کننده و/یا استروئید به آرامی.

عوارض احتمالی و مدیریت آن‌ها

همانند هر روش تهاجمی، تزریقات میگرن نیز می‌توانند با عوارضی همراه باشند که شناخت و مدیریت صحیح آن‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است.

عوارض بوتولینوم توکسین (BoNT-A):

• درد یا کبودی در محل تزریق: شایع‌ترین عارضه، معمولاً خفیف و خودبه‌خود برطرف می‌شود.
• سردرد: ممکن است در برخی بیماران سردرد موقت پس از تزریق ایجاد شود.
• افتادگی پلک (پتوز): در صورت انتشار توکسین به عضله لواتور پلک فوقانی. معمولاً موقت است و طی چند هفته برطرف می‌شود. می‌توان از قطره‌های چشمی مانند آپراکالونیدین برای بهبود موقتی استفاده کرد.
• ضعف عضلانی موقت در محل‌های تزریق: مانند ضعف گردن، مشکل در بلند کردن ابرو یا مشکل در بلع (دیسفاژی) در صورت تزریق در عضلات عمقی‌تر گردن. این عوارض معمولاً خفیف و گذرا هستند.
• علائم شبه آنفولانزا: خستگی، درد عضلانی، تهوع.
• واکنش‌های آلرژیک: نادر هستند اما ممکن است شامل بثورات پوستی، خارش یا آنافیلاکسی باشند.

عوارض بلوک‌های عصبی:

• درد یا حساسیت در محل تزریق: شایع است.
• کبودی یا هماتوم: به دلیل آسیب به عروق خونی کوچک.
• عفونت: بسیار نادر است، اما با رعایت اصول استریل قابل پیشگیری است.
• آسیب عصبی: بسیار نادر است، اما می‌تواند منجر به بی‌حسی موقت یا طولانی‌مدت در ناحیه توزیع عصب شود.
• تزریق داخل عروقی: می‌تواند منجر به عوارض سیستمیک بی‌حس‌کننده‌های موضعی مانند تشنج، آریتمی قلبی یا مسمومیت سیستمیک شود. آسپیراسیون دقیق قبل از تزریق حیاتی است.
• سرگیجه یا سبکی سر: موقتی و معمولاً به دلیل اثرات وازوواگال.

مدیریت عوارض:

• آموزش بیمار: اطلاع‌رسانی در مورد عوارض احتمالی و نحوه مدیریت آن‌ها قبل از تزریق.
• داروهای مسکن: برای درد و سردرد پس از تزریق می‌توان از مسکن‌های بدون نسخه استفاده کرد.
• کمپرس سرد/گرم: برای کاهش درد و کبودی.
• پیگیری: ارزیابی بیمار در ویزیت‌های بعدی برای بررسی اثربخشی و عوارض.

مراقبت‌های پس از تزریق

ارائه توصیه‌های مناسب پس از تزریق به بیماران به بهبود نتایج درمانی و کاهش عوارض کمک می‌کند.

• اجتناب از فشار یا ماساژ محل تزریق: به خصوص برای BoNT-A به مدت ۲۴-۴۸ ساعت، برای جلوگیری از انتشار دارو به مناطق ناخواسته.
• عدم فعالیت فیزیکی شدید: به مدت ۲۴ ساعت پس از تزریق.
• استفاده از کمپرس سرد: در صورت بروز درد یا کبودی در محل تزریق.
• مصرف مایعات کافی: به خصوص پس از بلوک‌های عصبی.
• پرورش سر به سمت بالا: برای چند ساعت پس از تزریق BoNT-A در پیشانی، برای کاهش خطر پتوز.
• پرهیز از مصرف الکل و داروهای رقیق‌کننده خون (در صورت عدم ضرورت پزشکی): برای کاهش خطر کبودی.
• پیگیری علائم: آموزش بیمار برای گزارش هرگونه عارضه غیرعادی یا شدید به پزشک.
• ویزیت‌های بعدی: تعیین زمان ویزیت‌های پیگیری برای ارزیابی اثربخشی و برنامه‌ریزی برای تزریق‌های بعدی (معمولاً هر ۳ ماه برای BoNT-A).

نقش PRP، اگزوزوم و PRF در آینده درمان میگرن

در کنار روش‌های درمانی مرسوم، رویکردهای نوین مبتنی بر پزشکی بازساختی، از جمله استفاده از کیت‌های PRP، اگزوزوم اتولوگ و PRF، پتانسیل قابل توجهی در مدیریت درد و التهاب مزمن از جمله میگرن دارند. برند ایران پی آر پی به عنوان عرضه کننده این محصولات پیشرفته، می‌تواند در آینده در پژوهش‌ها و کاربردهای بالینی این حوزه‌ها نقش ایفا کند.

• PRP (پلاسمای غنی از پلاکت): حاوی فاکتورهای رشد متعدد و سیتوکین‌های ضد التهابی است که می‌توانند در ترمیم بافت و کاهش التهاب عصبی نقش داشته باشند. تزریق PRP در نقاط ماشه‌ای یا اطراف اعصاب ممکن است به کاهش درد مزمن کمک کند.
• اگزوزوم اتولوگ: نانوحامل‌های طبیعی حاوی پروتئین‌ها، لیپیدها و RNA که در ارتباط سلولی نقش دارند. اگزوزوم‌ها دارای خواص ضدالتهابی، تعدیل‌کننده سیستم ایمنی و ترمیم‌کننده بافت هستند و می‌توانند در آینده به عنوان یک روش درمانی هدفمند برای التهاب عصبی در میگرن مورد بررسی قرار گیرند.
• PRF (فیبرین غنی از پلاکت): نسل دوم کنسانتره‌های پلاکت که علاوه بر فاکتورهای رشد، دارای ماتریکس فیبرینی نیز هستند که آزادسازی فاکتورهای رشد را طولانی‌تر می‌کند و ممکن است در ترمیم بافتی و تعدیل پاسخ‌های التهابی مؤثرتر باشد.

اگرچه کاربرد مستقیم این روش‌ها در درمان میگرن هنوز در مراحل اولیه تحقیقاتی است و نیاز به مطالعات بالینی بیشتری برای اثبات کارایی و ایمنی آن‌ها وجود دارد، اما پتانسیل آن‌ها در تعدیل التهاب عصبی و ترمیم بافتی، افق‌های جدیدی را در مدیریت درد مزمن از جمله میگرن باز می‌کند. پزشکان می‌توانند با همکاری با شرکت‌هایی مانند ایران پی آر پی، در آینده به بررسی و استفاده از این فناوری‌های نوین بپردازند.

“`